STRAFKAMP YDE 1944-1945

CAFÉ TIMMER

Bergum, 23 dec. 1945

 

Geachte familie Timmer,

 

Bij dezen wenschen we u allen een gelukkig Kerstfeest en een gelukkig nieuw jaar. Het is wel allemaal heel anders dan het vorige jaar om dezen tijd. Er wordt zoo gemakkelijk gezegd, we zijn nog niet veel vooruit gegaan. Maar als we beginnen te vergelijken dan is het verschil toch wel heel groot. De zaak komt bij ons zoo langzamerhand weer op volle toeren en het begint flink druk te worden. Zoo nu en dan tref ik nog wel eens een oude kampkameraad en dan gaat het gesprek natuurlijk altijd over Ide en de bevolking van Ide. Ieder is altijd vol lof over de vriendelijke behandeling die we altijd van hen ontvingen. We zullen dit steeds in aangename herinnering bewaren. Mijn vrouw is nu ook over de zorgen heen en begint er veel beter uit te zien terwijl mijn zoon steeds maar groeit en al grooter is dan zijn vader. Nu beste menschen, met de allerbeste wenschen en dat we een gezegend 1946 tegemoet gaan.

 

Veel hartelijke groeten van jullie vrienden Dijkstra, Vrouw en Zoon.

 

Hierboven een transcriptie van een veelzeggende brief die mijn grootvader Eelke Dijkstra schreef aan de familie Timmer. Het is maar één van de vele brieven die bewaard zijn gebleven. Uit deze dankbrieven blijkt hoe belangrijk de rol was van een groep Ydenaren, met in het bijzonder Mettien Timmer, de uitbaatster van het uit 1881 stammende café tegenover het strafkamp. Naast het café had ze samen met haar man Egbert ook een kruidenierswinkel en een kapperszaak. Samen hadden ze twee dochters.

Mettien Timmer was een bescheiden en hardwerkende vrouw. Ze bezocht regelmatig het strafkamp en bracht dan, samen met haar dochters, de gevangenen brood en medicijnen. Het bezoek voor de gevangenen werd ook ontvangen in het café en ze bood onderdak aan voor de bezoekers die van ver kwamen en niet dezelfde dag terug konden. Uit de brieven bleek ook dat ze hulp heeft geboden bij het ontsnappen van gevangenen uit het strafkamp. Dit was zeker niet zonder gevaar, omdat de Duitse soldaten ook vaak in het café kwamen en ze 's nachts kwartier hadden in de scheersalon van Egbert Timmer. De hulp bestond uit het lenen van een of meerdere fietsen en het nasturen van eigendommen van de gevluchten. Het is zeer waarschijnlijk dat ze banden had met het Friese en Drentse verzet en dat ze zich samen met een klein groepje Ydenaren georganiseerd had om hulp te bieden en ook voor tijdelijk onderdak te zorgen. Hoe dit precies te werk ging is nog onderwerp van onderzoek.

 

Het café werd later voortgezet door Egbert Brinkman, de zoon van Jansje. Twee jaar geleden besloot Egbert om het café te sluiten wegens teruglopende inkomsten. RTV Drenthe maakte daarover de volgende reportage:

 

Tijdens de voorbereiding van de tentoonstelling over strafkamp Yde in 2013 kwam ik in contact met Egbert, nadat ik van een dochter van een oud-gevangenen vernomen had dat er nog 'enkele' brieven moesten zijn die tijdens de oorlog waren geschreven. Bijzonder groot was de verrassing toen Egbert me een blikje liet zien met ongeveer 70 brieven, waaronder twee brieven die mijn grootvader geschreven heeft na zijn thuiskomst in februari 1945 en bovenstaande nieuwjaarsgroet.

De brieven bevatten een schat van informatie. Ik heb de meeste afzenders kunnen traceren en bijkomend voordeel was dat deze vondst erg veel publiciteit heeft opgeleverd (zie pagina Media) waardoor er zich veel mensen hebben gemeld met nieuwe informatie en waardoor ik ook in contact kon komen met nog een aantal oud-gevangenen.

 

Alle brieven zijn ingescand en ze zullen in een latere fase ook allemaal worden getranscribeerd. Hieronder staat een lijst met de brieven en de afzenders. Mocht u een bekende naam tegenkomen of meer willen weten, neem dan contact op. Een aantal brieven kunt u bekijken door op de link te klikken. Vanwege privacygevoelige informatie zijn niet alle brieven in te zien.

VOLGNR

A1

A2

A3

A4

A5

A6

A7

A8

A9

A10

A11

A12

A13

A14

A15

A16

A17

A18

A19

A20

A21

A22

A23

A24

A25

A26

A27

A28

A29

B1

B2

B3

B4

B5

B6

B7

B8

B9

B10

B11

B12

B13

B14

B15

B16

B17

B18

B19

B20

B21

B22

B23

B24

 

 

PAG

1

2

2

2

4

2

6

2

2

2

2

2

1

2

4

2

2

2

8

2

2

2

1

1

6

2

1

2

1

3

2

2

2

2

2

2

2

3

6

1

2

2

2

2

2

3

2

1

1

1

2

2

4

 

 

DATUM

15 juli ??

15 juli ??

02-09-1945

23-10-1945

22-12-1944

02-03-1945

23-01-1945

26-12-1944

11-08-1945

27-01-1945

24-10-1944

14-03-1945

??-03-1945

09-01-1946

01-01-1946

23-10-1944

08-04-1945

??-03-1945

27-03-1945

06-01-1945

21-01-1945

26-12-1944

??-??-1945

17-03-1945

07-01-1945

27-05-1945

??

02-10-1944

10-08-????

15-03-1945

?

 

24-01-1973

28-12-1945

06-04-1945

 31-12-1945?

28-05-1945

?

08-03-1945

?

?

?

18-02-1946

14-02-1945

2e paasdag 1945

20-05-1945

14-09-1945

04-04-1945

?

26-08-1945

28-03-1946

24-02-1946

 

 

AFZENDER

Baukje Spoelstra

Willem, Baukje en Anna Spoelstra

B. Wierda

B. Wierda

B. Wierda

B. Wierda en L. Postma

B. Wierda

A. Wierda-Oosterloo

Jochem Dragt

His en Tijm de Jong

Anoniem (Beek?)

Sije van der Woude

G. Krottje

Barend Westra

J. Schoot-Kuijper (Auke v.d. Schoot)

Antoon

P. B. van Dijk

J.D. (anoniem)

Piet Meijer

Piet Meijer

Antoon

Ernst / Douwe Beek

W. Brown - tolk

H. de Vries

L. Postma

Sije van der Woude

Douwe Boterhoek

Johan

P. B. van Dijk

Jan Loonstra

Jan Loonstra

Jan Loonstra

Jan Loonstra

Bauke Jorna

Bauke Jorna

J. D. van der Bosch

J. van der Bosch

Dirk Bijlstra (vader van Oebele)

Dirk Bijlstra (vader van Oebele)

Dirk Bijlstra (vader van Oebele)

Dirk Bijlstra (vader van Oebele)

Dirk Bijlstra (vader van Oebele)

R. Jorna (vader van Bouke)

L. Postma (collega van Wierda)

Lieuwe Holwerda

Lieuwe Holwerda

Lieuwe Holwerda

Ulbe Penninga

Ulbe Penninga

Ulbe Penninga

Ulbe Penninga

Klaaske Penninga

Klaaske + Rini Penninga

 

 

WOONPLAATS

Grouw

Grouw

Leeuwarden

Leeuwarden

Leeuwarden

Leeuwarden

Leeuwarden

Leeuwarden

Scherpenzeel

Leeuwarden

Leeuwarden

 

Sint Annaparochie

Harlingen

Oldeholtwolde

Leeuwarden

Sint Annaparochie

Wolvega

Assen

Assen

Leeuwarden

Leeuwarden

Arnhem

Oldeholtpade

Leeuwarden

Oudebildtzijl

Sint Annaparochie

Leeuwarden

Sint Annaparochie

Sint Annaparochie

Sint Annaparochie

Sint Annaparochie

Sint Annaparochie

Bolsward

Bolsward

Bolsward

Bolsward

Triemen

Triemen

Triemen

Triemen

Triemen

Bolsward

Leeuwarden

Hardegarijp

Hardegarijp

Hardegarijp

Sint Annaparochie

Sint Annaparochie

Sint Annaparochie

Sint Annaparochie

Sint Annaparochie

Sint Annaparochie