NIEUWS

STRAFKAMP YDE 1944-1945

VONDST FOTO STRAFPLOEG YDE

Douwe Feddema

Fritz

Hartwig

Sieb

Smilde

Sanitäter, naam onbekend

Commandant

strafkamp

naam onbekend

Gerard

Huijing?

bewaker

O.T.

scroll over de gezichten voor meer info (indien beschikbaar)

Na de uitzending van de documentaire kreeg ik tot mijn grote verbazing een bericht van Sieb Smilde. Voor mij een bekende naam, want Sieb was het “slapie” van mijn pake. De verbazing werd nog groter toen Sieb schreef dat hij in het bezit was van een foto van de strafploeg van Yde die gemaakt is in december 1944.

Sieb was zo vriendelijk om de foto te laten verbeteren en mij deze toe te sturen. Waarschijnlijk is de foto rond kerst 1944 gemaakt, toen een evangelist een soort kerkdienst organiseerde. Sieb vermoed dat deze evangelist de foto heeft gemaakt. Een van de bijzondere zaken aan deze foto is dat er ook Duitsers op staan. Duidelijk zichtbaar is de commandant met de revolver en naast hem een oudere soldaat met een geweer over de schouder. De commandant wordt o.a. door dhr. Fokkema herkent en bestempeld als een ploert. Maar de meest opvallende figuur op de foto is de man met de hoed en hoge laarzen: Willem Feddema. Hij was zelf een gevangene maar was, als leraar Duits,  in dienst als tolk (Dolmetscher). Meester Feddema is een naam die in veel herinneringen wordt genoemd. Hij heeft een belangrijke rol gespeeld in het strafkamp. Uit meerdere bronnen blijkt dat hij in gewelddadige situaties die uit de hand dreigden te lopen, in staat was te bemiddelen waardoor er levens gespaard zijn gebleven. Daarover later meer op deze website. Feddema had een duidelijke leidersrol en dat bleef niet beperkt tot zijn eigen lokaal. Zo schreef Eelke Dijkstra in zijn dagboek:

 

Om acht uur ‘s avonds komt meester Feddema, een onderwijzer uit Akkerwoude welke ook gesnapt is, die al een paar weken voor ons gekomen is en in het vierde lokaal huist, vragen om in het vierde lokaal te komen. De jongens hebben daar een z.g. cabaretavond onder elkaar georganiseerd, zang, declamatie enz. Zes van mijn kameraden en ik, maken van de uitnodiging gebruik en we hebben werkelijk een gezellige avond met onze nieuwe kennissen.

 

Links van Feddema staan twee mannen waarvan duidelijk te zien is dat het om Duitse militairen gaat. De man direct links van Feddema, met de stropdas kon ik identificeren als Fritz Hartwig. Naar Hartwig doe ik al langer onderzoek vanwege zijn rol in de moord op Frederik de Jong en Piebe Hoekema op 16 november 1944. Een reconstructie van deze trieste gebeurtenis kunt u hier lezen. Hartwig was Abschnittsleiter en zetelde in het kantoor van de NSDAP in Vries (Villa Rustica). Daarvoor was hij werkzaam als Pressereferent in Arnhem. Na Dolle Dinsdag is hij met zijn gezin naar Drenthe gevlucht. Hartwig was op het oog een charmante man en hij was goed gebekt. Doordat hij al langer in Nederland verbleef sprak hij goed Nederlands. Voor de oorlog was hij ploegbaas in een staalfabriek in Chemnitz. In 1942 raakt hij gewond aan het Oostfront en krijgt dan een kantoorbaan in Arnhem. Voor de moord op Frederik en Piebe werd hij in 1948 bij verstek ter dood veroordeeld, maar omdat hij onvindbaar was is hij daarvoor nooit veroordeeld. Zijn assistent en mededader Karl Zülow werd door een Oost-Duitse rechtbank in 1948 veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf, waarvan hij er 8 jaar heeft uitgezeten.

 

De man links met leren jas en hoed is waarschijnlijk de Sanitäter, oftewel de ‘fietsenmaker’ zoals hij ook wel werd genoemd. Maar helemaal zeker is dat (nog) niet.

 

Ook Sieb Smilde zelf ontbreekt niet op de foto. Hij staat achter Hartwig.

 

Ik hoop dat er meer personen geïdentificeerd kunnen worden. Mocht u personen herkennen, dan kunt u me dit laten weten via de contactpagina.