NIEUWS

STRAFKAMP YDE 1944-1945

HERINNERINGEN

THEO ANDELA

Via email ben ik in contact gekomen met Max Andela, wiens vader in Yde heeft gezeten. Max schreef daarover het volgende:

 

Mijn vader, Theo Andela (1923-1994) heeft drie maanden in kamp Yde gezeten. Hij kwam uit omgeving Bolsward. Uit de verslagen van uw pake lijkt het mij dat ze op hetzelfde transport zaten. Ook hij werd opgepakt in november 1944, als onderduiker. Hij vertelde ook dat in de tijd in het huis van bewaring in Leeuwarden er een paar jongens werden weggevoerd voor executie. Hij wist er nog aan toe te voegen dat de slachtoffers gevraagd werd hun eigen handdoeken mee te nemen. Om hun eigen blinddoek mee te maken…

 

Hij vertelde dat er tijdens Kerst 1944 nog koek het kamp binnenkwam. Gesmokkeld of via de kampleiding doorgegeven, dat weet ik niet. Wel weet ik dat ik als jochie (ong. 1980) op vakantie met mijn vader naar Yde ben geweest. De uitbaatster van het café tegenover het kamp vertelde toen dat zij die koek voor de kerst geregeld had. Een feest van herkenning voor mijn oude heer.

 

Uiteindelijk kreeg hij begin 1945 een verlofpas. Na lange brieven van mijn tante aan de kampleiding over zijn zwakke gezondheid. Vanaf februari 1945 heeft hij toen in Bolsward ondergedoken gezeten en was vrij toen de Canadezen de straat binnenkwamen.

 

Die luizen (platjes) had mijn vader het ook over. Die lagen ze ‘s avonds te zoeken te pletten tussen hun nagels.

 

Een jaar of 10 geleden heb ik nog eens contact gehad met een mevrouw van de historische kring in Yde en die vertelde dat de school aanvankelijk half in gebruik was voor de gevangenen en half voor de kinderen. Toen na korte tijd de kinderen met luizen thuiskwamen werd het school gedeelte ontruimd en werd het hele gebouw als kamp gebruikt.

 

Ze werden elke dag met de vrachtwagen naar vliegveld Eelde gebracht om daar gaten te graven waarin bunkers zouden komen. Ze drukten daar meestal aardig hun snor. En de oude Duitsers die hun bewaakten vonden het wel best. Als er een inspectie was door een Wehrmacht officier dan zei zo’n oude (Volkssturm?) soldaat terwijl hij naar de hemel keek “schwere Luften!” (onweer in de lucht) en dan wisten de gevangenen dat ze zich even moesten uitsloven. Mijn vader was op zo een moment vanuit de kuil zo fanatiek aan het scheppen dat hij de leren laarzen van de officier onderschepte. Die kon daar gelukkig om lachen “ruhig, ruhig” zei hij.

 

De meeste last hadden ze niet van de Duitsers maar van de NSB’ers die o.a. de kampadministratie bijhielden en daar werkzaam waren. Die begonnen, aldus mijn vader, hem steeds meer te knijpen naarmate het einde naderde. Dat was volgens hem ook de reden dat hij na drie maanden een verlofpas kreeg. Daarmee mocht hij een week op familiebezoek. Ik heb die pas nog ergens bij mijn moeder, ik zal er eens naar op zoek gaan. Hij had de datum op de pas nl. vervalst. Nogal knullig, en dat heeft hij mij laten zien. Maar uiteindelijk heeft hij hem nooit hoeven tonen omdat hij bij zijn zus in Bolsward meteen weer mocht onderduiken.